6 Ocak 2009 Salı

Elektronik Ticaret Nedir ?

ÖZET


Elektronik Ticaret Nedir ? Elektronik Ticaret veya "E-Ticaret" anlam olarak genellikle internet üzerinde mal ve/veya hizmet satın alma hareketi olarak tanımlanmaktadır. Özellikle günümüzün sıcak konusu olarak her web sitesi üzerinde sanal mağazalar veya sanal alışveriş merkezleri görmek mümkündür. Elektronik Ticaret, bilgi, ürün veya hizmet satın alma ve satma faaliyetinin bilgisayar ağları kanalıyla gerçekleştirilmesinin yanı sıra; sunulan bilgi, ürün veya hizmet için talep yaratmak (pazarlama), müşteri desteği vermek(satışın bütün evrelerinde) ve de ticari kurumlar ve müşterileri arasındaki ticari ve lojistik iletişimi yine küresel bilgisayar ağları kanalıyla sağlamaktır. Bunun yanında firmanın yönetimini kolaylaştırıcı bilgileri de sağlamaktır. Elektronik Ticaret, İnternet üzerinde sunulan bilgi, ürün ve hizmetlere hemen hemen dünyanın her yerinden anında ve rahatlıkla erişim imkanı sağlamaktadır.


ANAHTAR KELİMELER

e-ticaret
B2B
B2C
EDI
ASP
PHP






E-TİCARET NEDİR

Açıklamalar

Elektronik Ticaret Nedir ? Elektronik Ticaret veya "E-Ticaret" anlam olarak genellikle internet üzerinde mal ve/veya hizmet satın alma hareketi olarak tanımlanmaktadır. Özellikle günümüzün sıcak konusu olarak her web sitesi üzerinde sanal mağazalar veya sanal alışveriş merkezleri görmek mümkündür. Elektronik Ticaret, bilgi, ürün veya hizmet satın alma ve satma faaliyetinin bilgisayar ağları kanalıyla gerçekleştirilmesinin yanı sıra; sunulan bilgi, ürün veya hizmet için talep yaratmak (pazarlama), müşteri desteği vermek(satışın bütün evrelerinde) ve de ticari kurumlar ve müşterileri arasındaki ticari ve lojistik iletişimi yine küresel bilgisayar ağları kanalıyla sağlamaktır. Bunun yanında firmanın yönetimini kolaylaştırıcı bilgileri de sağlamaktır. Elektronik Ticaret, İnternet üzerinde sunulan bilgi, ürün ve hizmetlere hemen hemen dünyanın her yerinden anında ve rahatlıkla erişim imkanı sağlamaktadır.

• Elektronik Ticaret ’in 24 saat 7 gün çalışabilen altyapısı, iletişimi ve alışverişi kısıtlayıcı zaman problemini ortadan kaldırır.
• Elektronik Ticaret ‘in güvenilirliği istatistiklerle ispatlanmıştır. Gelişmekte olan yeni teknolojilerin güvenilirliği daha da kuvvetlendirmesi beklenmektedir.
• Elektronik Ticaret ’in altyapısı ile tüketicilerin tercihleri, alışkanlıkları ve demografik özellikleri takip edilebilir ve bu bilgiler kullanılarak ürün veya hizmet satın alanla, satan arasında "kişiye özel" ticari ilişki kurulabilir.
• Elektronik Ticaret evrenseldir. İnternet ile birlikte sınırlarda kalktığı için rekabet küresel hale gelmiştir. Bu "global" rekabet ortamında arz edilen ürün ve hizmetlerden "kalite-maliyet-müşteri hizmeti" üçgeninde en üst düzeye çıkabilenler "küresel" anlamda başarılı olmaktadırlar.

elektronik ticaret 90ların ikinci yarısından itibaren dikkat çekmeye başlamıştır.
e-ticaret başlıca 2 ana başlık altında özetlenebilir.

1. B2B denilen şirketler arası ticaretin yapıldığı kısım,
2. B2C denilen şirketten tüketiciye ticaret yapılan alan.

Bu iki terimin arasındaki fark müşterinin kim olduğudur. Genel olarak müşteriler şirket olduğunda B2B, müşteriler şahıs olduğunda ise B2C terimi kullanılır.

Örneğin bireylere kitap satan bir İnternet sitesi B2C tarzında, sanayi şirketlerine kimyasal malzeme satan bir şirket ise B2B tarzında çalışmalıdır.

Müşterinin kim olduğu göründüğü kadar basit bir ayrıntı değildir. Çünkü müşteri bir başka şirket olduğunda ortada çözülmesi gereken 2 konu vardır :

B2B ve B2C farkı ...

B2B B2C
Pazarlık Ürün spesifikasyonu, teslim zamanı, fiyat ve ödeme koşulları her defasında görüşmeye açıktır. Fiyatlar ve ürünler yayınlanmıştır, teslim koşulları ve fiyat üzerinde müşterinin herhangi bir pazarlık şansı yoktur

Entegrasyon Müşterinin sistemi ile konuşabilme imkanı geliştirilmeli, iki sistem arasında bilgi paylaşımı mümkün olmalıdır.
Müşterinin web sitesi veya bilgisayar sistemi ile herhangi bir entegrasyona ihtiyaç yoktur.


e- pazaryeri ile fiziksel olarak bulunmadığı bir pazaryerinde sanal olarak vardır ve satış yapabilmektedir. Gerçek bir pazaryeri gibi birçok firma burada “tezgah açar”, kendini tanıtır ve satış yapar. Pazaryerine gelen kişi, pazardaki firmaların ürünlerini ve fiyatlarını inceleyerek kendisi için en uygun koşullardaki ürünü bulup arka planda çalışan bir bankadan yardımıyla ödeme yapılarak gerçek bir satış işlemi gerçekleştirilmektedir. Ülkemizde Kobiline, kotonline, Commerce One gibi e- pazaryerleri bulunmaktadır.

e-ticaret örnekleri içinde birçok “başarı hikayeleri” olduğu kadar başarısız örneklerde çoktur. Uygulamaların bazıları büyük başarı yakalamışken bazıları beklentileri karşılayamamıştır.


Tarihçe

EDI

İşi elektronik ortamda yapmak için girişilen ilk denemelerden biri özel ağlarda çalışan EDI protokolleridir.

EDI, İnternet’in kullanılmasından önce 70li yıllarda geliştirilmeye başlanmıştır.

EDI, temel olarak gönderilen/ alınan mesajların yapısını belirler. Mesajın hangi yapıda aktarılacağı ve kullanılan veri tipleri kararlaştırılır.

Daha sonra elektronik ticarette yeni gelişmelerin kapısını açan 2 gelişme oldu. bunlar;

İnternet’in iletişim ortamı olarak kullanılması ve XML’in veri değişim biçimi olarak kabul edilmeye başlanmasıdır.

İnternet, bugün dünyanın en yaygın ağı ve belkemiği durumuna gelmiştir.

Her bilgisayarın Web tarayıcıları ve bu tarayıcılardan dünyaya erişme olanağı vardır.

Web, tarayıcının istemcide çalıştığı ve bir hizmetçinin olduğu bir sunucu / istemci yapısıdır.

Web’in ilk günlerinde işlem yapma olanağı yoktu. Kullanıcı sadece sunucunun yayınladığı statik sayfalara kendi tarayıcısından erişebiliyordu.

1995 yılından itibaren Web üzerinde interaktif işlemler yapılmaya başlandı. Bir sayfa çeşitli taglardan oluşuyordu ve zorunlu bir “Gönder” düğmesi vardı.

“Gönder” düğmesine tıklandığında formun içeriği Web sunucusuna gönderilmekteydi.

Sunucu, gönderilen parametreleri ve yöntemleri arka planda çalışan programa (CGI) aktarıyordu.

CGI, talebi işliyor ve sonucu HTML biçiminde CGI protokolleri ile Web sunucusuna gönderiyordu.

Web sunucu sonucu istemciye iletiyordu.

Bu yolla hazırlanan sayfalara “dinamik” sayfalar denilmektedir ve eski statik sayfalara göre büyük bir gelişmeye neden olmuştur.

CGI protokolü çok verimli değildi çünkü Web sunucusunda oluşan her istek için bir işlem yaratmak zorundaydı. İsteklerin çok olduğu ortamlarda birçok proses açılıyordu. Bu nedenle sistem kaynakları verimli kullanılamıyordu.

Buna çözüm amacıyla Uygulama Sunucuları (Application Servers) programı geliştirildi.

Uygulama sunucuları her istek için ayrı işlemci ayırmayı önlemek amacını güden kanallardır.


Tarayıcı tarafında işlemler

İstemci tarafındaki işlemler girdi bilgilerini doğrulamak ve sunucu ile bağlantıyı sağlamaktan oluşur. İyi bilinen teknolojilerden bazıları şunlardır.

Script, bir HTML belgesinde çalışabilen programlardır. Program indirildiğinde veya daha sonra link kurulduğunda istemcinin bilgisayarında çalışır. HTML tarafından sağlanan etkileşimi arttırır. Bir örnek olarak, kullanıcının girdiği verinin belli bir aralıkta olduğunu bulan script yazılabilir. En yaygın scriptler Java Script ve VBScriptlerdir.

Appletler çalışması için Web tarayıcısı gereken programlardır.

Applet tagı Web sayfasının içine gömülüdür ve çalışacak appleti belirler.

Sayfaya kullanıcı tarafından erişildiğinde, applet sunucudan indirilir ve istemcinin bilgisayarında çalışmaya başlar.

Sunucu taraflı işlemler veri tabanı erişiminde kullanılır. Başlıca teknolojiler;

Java Servlet API, Web programcılarına Servlet denilen Java programları yazarak Web sunucusu ile iletişim kurmalarını sağlar. Servlet, iş mantığı ve kodu içerir, bu sayede veri HTML biçimine çevrilebilir.

Java Server Pages, sunucu tarafında dinamik bağlantı sağlayan platform bağımsız bir seçenektir.

PHP, açık kaynak kodlu, sunucu tarafında çalışan bir dildir.

ASP, ayni uygulamaları yapan Microsoft temelli teknolojidir. HTML sayfalarını, scriptleri ve Microsoft Active X sunucu bileşenleri ile Web tabanlı uygulamalar geliştirmek için kullanılır.




UYGULAMALAR

Dünyadaki Uygulamalar

1995 yılında Pierre Omidyar, Web sayfalarında kişisel ürünler satmaya karar verdi. Yazdığı kodla, basit bir açık arttırma düzeni kurarak satıcının malını almak isteyen alıcılar içinden seçim yapmasını sağladı.

Uygulama başarılı oldu, Web sunucusu sayesinde verdiği hizmet ona maliyet getirmedi ve hizmeti bedava verdi.

1995 yılı sonunda günde binlerce “hit” almaya başlamıştı.

İnternet Servis Sağlayıcısı bu durumdan memnun değildi, çünkü CPU zamanını fazla işgal ediyordu ve Omidyar’ın ücretini 30 $ dan 250 $a çıkardı.

Omidyar, satıcılarına satılan mal karşılığı bir ücret ödeyip ödemeyeceklerini sordu. Dürüst satıcılar ödeyebileceklerini söylediler. İlk ay 250 dolar kazandı. 2 ay sonra 1000 $ kazandı. Artış hızla devam etti.

ISP ona çok fazla trafik olduğunu, kendi server’ını kurmasını söyledi.

1996 yılı ortalarında, Omidyar eBay şirketini kurdu. Yıl sonunda aylık geliri 400, 000 $ olmuştu.

1997’de şirketin piyasa değeri 20 milyon $ olarak belirlendi. 1998’de şirket sermayesi 2 milyar $ olmuştu. Haziran ayında şirketin piyasa değeri 21 milyar $ olarak belirlendi.

eBay, e-ticaret konusunda en başarılı ve öncü şirket olarak kabul edilmektedir.

Expedia.com, çevrimiçi seyahat pazar alanıdır. Yolculuk yapacaklara, yolculuklarını araştırma, planlama ve satın alma hizmeti sunar. En ucuz ücretlerin bulunmasını sağlar.

Bu sektörde lider konumundadır.

Priceline, e-ticaret alanında en yaratıcı iş modelini geliştirmiştir.

Priceline.com, “talep toplama sistemi” adıyla yeni bir e-ticaret yöntemi geliştirmiştir. Böylece tüketiciler Internet’i geniş bir ürün ve servis yelpazesinde daha ucuza ürün bulma imkanı sağlarken, satıcılara da daha fazla kar etme imkanı sunmuştur.

Tüketici taleplerini bir formla toplayıp, güvenli ticaret açısından kredi kartını ekleyerek, bu bilgileri bu ürünü sağlayan satıcılara ileterek taraflar arasında iletişim sağlar.

Müşteriler, satıcının stokları priceline.com ihtiyaçlarına uygun hale gelene kadar (talepler belli bir seviyeye gelene kadar) beklemeyi göze almaktadırlar. Talepler belli seviyeye geldikten sonra teklifler iptal edilemez.

Google, Web’teki en başarılı arama motorudur.

Birçok arama motoru, bir aramanın hangi sıklıkla yapıldığını saymaz. Google arama motoru arama sonucunun kullanıcının istediği sonuç olduğunu başka kriterleri de kullanarak doğrular. Başlıca kriterler, bağlantılar, başlıklar, benzer sayfalardır.

Google'ın karı reklam ve lisans ücretlerinden oluşmaktadır.


Covisint, başlıca üyeleri DaimlerChrysler, Ford Motor Company, General Motors, Nissan, Renault, Peugeot ve Siemens Automotive olan bir pazaryeridir.

2000 yılında çalışmaya başlamış ve 2001 temmuzunda 129 milyar $ işlem hacmine ulaşmıştır. 1700 satıcı şirket arasında 37 milyar $ açık arttırma geliri vardır. B2B alanında en başarılı örnektir.

2001 yılında, yeni teknolojileri en başarılı biçimde kullanarak işlerini daha verimli duruma getirip geliştiren 100 şirket arasında 5inci seçilmişlerdir.

GE Global eXchange Services, 58 ülkede 100,000 iş ortağına sahip olmak suretiyle dünyanın en yaygın tedarik zincirini oluşturmuştur.

2002 yılında, 1 trilyon $ işlem hacmi olan ve yılda 1 milyar işlem (transaction) yapılan bir ağ yaratmıştır. Müşterileri arasında Eastman Kodak, DaimlerChrysler, Target, J. C. Penney, Inc., Sara Lee ve 3M vardır.

GXS 3 farklı ürün ve hizmet sunmaktadır.

GE bütünleşik çözümler (EAI) –bir iş uygulamasının başka bir uygulamaya güvenli bir şekilde bilgi göndermesini sağlar.

GE Interchange çözümleri (EDI and XML) – kağıt, telefon ve e-posta işlemlerini bir tedarik zincirinde kalite ve verimliliği arttıracak şekilde otomatikleştirir.

GE pazaralanı çözümleri (exchanges) – B2B elektronik pazaryerleri için geliştirmeyi, bütünleşmeyi ve hizmeti arttırıcı uygulamalar ve teknolojiler sağlar.

RubberNetwork.com, lastik üreticilerini bir araya getirmiştir. Başlıca üyeleri Goodyear, Sumitomo, Bridgestone, Firestone, Pirelli, Michelin dir.

RubberNetwork.com tedarik zinciri oluşturarak ve açık arttırma/ eksiltme yoluyla düşük fiyattan mal alımını sağlar.


CPGmarket.com, Avrupa’daki en büyük tüketici pazaryerinin sahibidir.

2000 yılında Nestle, Danone, Henkel ve SAPmarkets tarafından yaratılmıştır. Alıcı ve satıcılara katma değer yaratan hizmetler sunar. Bunu sağlamak için yönetim, pazarlama maliyetlerini düşürür, üretim ve stok dönüş hızlarını optimize eder.


Ülkemizdeki Uygulamalardan bazıları

Estore.com.tr sanal market
Arabam.com
Hukuk.gen.tr
Arena.com.tr ERP otomasyon
Kobinet
Kotonline.com pamuk Pazar yeri
Superonline
Garanti çarşı sanal alışveriş merkezi
İsteyatirim.com
Finansonline.com
NTVMSNBS
Hurriyet.com.tr
Showtvnet.com
Kariyer.net insan kaynakları
Yenibir.com
Yemeksepeti.com


Görüldüğü gibi ülkemizde e-ticaret yapan pek çok uygulama vardır. Bunların çoğu B2C denilen firma – müşteri türü uygulamalardır. Bunlardan başarılı olanlar çoktur. Ve ilerde daha da gelişmesi beklenmektedir.

B2B denilen firma – firma arası işlemlerin yapıldığı uygulamalar sayıca azdır ve fazla talep yoktur. Firmalar B2B uygulamalarını genellikle ana firma ile bayiler arasında sipariş verme, stok izleme yolu olarak kullanmaktadır.

e-pazaryeri uygulamaları mevcuttur. Bunlar genelde ürün fiyatlarını izlemek, firma tanımak, borsaları takip etmek gibi amaçlarla kullanılmaktadır.

Görüldüğü gibi B2C uygulamaları daha yaygındır ve başarılı olmuştur. B2B ise birkaç başarılı uygulama dışında henüz tam verimlilikle kullanılmamaktadır.


Sonuç

Uygulamalara bakıldığı zaman görülmektedir ki, yaygın uygulamalar B2C üzerinedir. B2B pek fazla kullanılmamaktadır. Tabi ki, B2B uygulamaları yapan firmalar vardır fakat bu şirketler uygulamaları kendi bayileri ile yaptıkları işlerde kullanmaktadırlar. Klasik tanımda, İnternet üzerinden bir şirket bulup, fiyatını öğrenip, sipariş verme işlemleri farklı bir şekilde yapılmaktadır. Bunun nedenlerini şu şekilde özetleyebiliriz.

1. Firmalar, tanımadıkları şirketlerle iş yapmakta isteksiz davranmaktadırlar.
2. Tanıdıkları firmalarla İnternet üzerinden sipariş verebilme olanakları varken bile çoğu zaman telefon veya faks ile fiyat pazarlığı yapmaktadırlar.
3. e-pazaryerlerini fiyat öğrenmek için kullanmaktadırlar.


Belki bu teknolojiyi daha sıklıkla kullandıkça bu isteksizlik ortadan kalkabilir.

B2C uygulamaların yaygınlığının nedeni anında satış yapılması ve kredi kartları vasıtası ile anında tahsilat yapılabilmesidir. Böylece hem müşterinin eline istediği ürün kısa sürede geçmekte hem de firma hiçbir risk almadan tahsilatı yapabilmektedir. Her iki tarafın güveni ve alışkanlıkları arttıkça bu uygulamalar yaygınlaşacaktır. Şu an bile azımsanmayacak kadar uygulama vardır.

Sonuç olarak, B2B uygulamalarının fiyat öğrenmekle sınırlı kalacağını, B2C’nin ise günlük hayatımızın her alanına gireceğini ve bundan sonra alışveriş işlemlerinin bilgisayar veya cep telefonu ile mağazalara gitmeden yapılacağını söyleyebiliriz.

Bunun sonucu izlenecek yol, mobil sistemler ile B2C uygulamalarının daha pratik hale getirilmesi olmalıdır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder